آشوریان از حدود 2.500 سال ق.م، در شمال میان دو رود می زیستند. آنها قومی جنگجو و آمیخته ای از مهاجران سامی و غیر سامی بودند. آنها فرهنگ ناوابسته ای از سومریان داشتند. در آن زمان، میان دو رود بالا، نیمه تمدّن یافته بود و تقریبا همیشه، توسط همسایگان متمدّن ترش اداره می گشت. این ناحیه در آغاز «سوبارتو» خوانده می شد و بعد ها، آشوریان نام خدای خود «آشور» را بر این ناحیه گذاشتند.

 

تاریخ نگاران، تاریخ آشور را به سه دوره بخش بندی می کنند:

 

الف - دوره پادشاهی کهن


* دوره پادشاهی کهن

 

ب - دوره پادشاهی میانه


قوانین حکومت آشور در دوره پادشاهی میانه بسیار زن سیتیزانه بود. زنان در این دوره می بایست نقاب بر چهره زنند , تنها به محل های عمومی نروند، و هیچ گونه حق و حقوقی نداشتند. شوهرانشان می توانستند آنها را کتک بزنند، ضرب و جرح کنند و یا حتی بکشند. همچنین در این دوره بود که خدای ملی «آشور»، بطور برجسته خدای جنگ می شود، و شاه، کاهن اعظم آن خدا می گردد.

شاید بتوان این دوره را به دو زیربخش تقسیم کرد:

* امپراتوری آشور میانه

* دوره تاریکی دوّم در تاریخ آشور

 

ج - دوره پادشاهی نو


در طول نزدیک به 160 سال دوران تاریک آشور، قلمرو آن، که زمانی قابل ملاحظه بود، رو به کاهش رفت، و با آغاز آخرین دهه از سده دهم پیش از میلاد، این کشور، به پایین ترین حد قدرت و قلمرو خود، از زمان استقلال نخستین، در بیش از هزار سال پیش از آن رسید، و اینک، تنها، دربردارنده سرزمین اصلی خود می شد. آنها دسترسی به راه های بسیار مهم تجاری را که از سرزمین های جلگه ای در باختر و گذرگاه های کوهستانی در شمال می گذشت نیز از دست داده بودند؛ و این بدان معنا بود که فروپاشی اقتصادی، دیر یا زود، گریزناپذیر است.

با این حال، با وجود این بدبیاری ها، آشور دارای برخی برتری های مهم بود. شهرهای عمده اش هنوز آزاد بودند. جنگجویانش، که بر اثر سال ها عملیات سخت نظامی، به طرز درخشانی پرورش یافته بودند، در دنیای شناخته شده آن روز، سرسخت ترین و خشن ترین بودند؛ و دودمان حکومتگرش، پس از بیش از دو سده، هنوز دست نخورده بود و اعضای آن، وعده بازیابی افتخارات نیاکانشان را زنده نگه می داشتند.

* پایه گذاری امپراتوری آشور نو

* آغاز دور نخست تاخت و تاز آشور

* تاخت و تازهای شلم نصر سوّم

* دست اندازی های شَمشی-اَدَد پنجم به خاک ماد

* اصلاحات تیگلات پیلصر سوّم

* آغاز دور دوم تاخت و تاز آشور

* مداخله آشور در امور داخلی ماننا

* لشکرکشی های سارگن دوّم

* سلسله جنگ های سناخریب با شورشیان بابلی و عیلامی

* شورش های پیاپی اقوام ناراضی علیه اسرحدون

* آشوربانیپال و مسئله ولیعهدی او

* امپراتوری آشور در اوج

* قیام شَمَشوموکین؛ بحران در امپراتوری آشور

* نبردهای آشور و عیلام (1)

* آشور عیلام را تسخیر می کند

* آشور در سراشیبی زوال

* مقدمات جنگ بابل و ماد علیه آشور

* جنگ بابل و ماد علیه آشور

* سقوط نینوا

* فروپاشی آشور