شَمشی-اَدَد پنجم

شَمشی-اَدَد پنجم از 824 ق.م تا 811 ق.م پادشاه آشور بود. او فرزند و جانشین شلمنصر سوّم، شوهر شَمورَمَت (که برخی او را با سمیرامیس افسانه ای یکی دانسته اند) و پدر اَدَد-نیراری سوّم بود. نخستین سال های دوران پادشاهی وی، کشمکش هایی را برای جانشینی شلمنصر سوّم سالخورده به خود دید. آن شورش که توسط آشور-دَنین-پال، برادر شمشی-ادد پنجم رهبری می شد، تازه در 826 ق.م گسترش یافته بود. به گفته سنگ نبشته شمشی-ادد پنجم، آن برادر شورشی موفق شد که 27 شهر مهم، دربردارنده نینوا، را به سوی خود بکشاند؛ شورش که تا 820 ق.م به درازا کشید، امپراتوری آشور و فرمانروایش را کم توان نمود. این کم توانی تا زمان اصلاحات تیگلات-پیلصر سوّم ادامه یافت. شمشی-ادد پنجم در طی دوران پادشاهی اش، به جنوب میان دو رود لشکرکشی کرد و با مردوک-زکیر-شومی پادشاه بابل پیمانی بست. در 814 ق.م در نبرد دور-پاپسوکال علیه مردوک-بلسّو-ایقبی، و چند قبیله آرامی ساکن بابل، پیروز شد.

ادامه نوشته

شلمنصر سوّم

شلمنصر سوّم پادشاه آشور و پسر فرمانروای پیشین، آشورنصیرپال دوّم، بود. دوران طولانی پادشاهی وی، یک مجموعه پایدار از لشکرکشی ها علیه بابلی ها، اقوام میان دو رود و سوریه، همچنین کیزّو-وادنا، و اورارتو بود. لشگریان وی به دریاچه وان و کوه های توروس رخنه کردند؛ هیتی های کرکمیش مجبور به پرداخت خراج شدند، و دولت های حمات و آرام-دمشق مطیع گردیدند. در سال 853 ق.م، ائتلافی که در توسط پادشاهی های مصر، حمات، آرواد، عمونی ها، آحاب پادشاه اسرائیل، و دیگر دولت های همسایه، تحت رهبری هدد-عزر دمشقی آراسته شد، پادشاه آشور را در نبرد قرقر شکست داد. با این حال پادشاه آشور کوشش های خود را برای مطیع کردن اسرائیل و سوریه نگاه داشت. بزودی نبردهای دیگری در 849 ق.م و 846 ق.م درگرفت.شلمنصر سوّم در 842 ق.م علیه حزائیل جانشین هدد-عزر لشکرکشی کرده وی را وادار ساخت که درون حصار پایتختش پناه گیرد. در حالیکه شلمنصر سوّم توان تسخیر دمشق را نداشت، در 841 ق.م حومه آن شهر را غارت کرد، و یاهو پادشاه اسرائیل، همراه با شهرهای فنقی، از روی احتیاط خراج های خود را فرستادند.

ادامه نوشته

آشورنصیرپال دوّم

آشور-نصیر-پال دوّم از 859 ق.م تا 824 ق.م پادشاه آشور بود. آشور-نصیر-پال دوّم در 859 ق.م جانشین پدرش توکولتی-نینورتای دوّم شد. او، میان دو رود و سرزمینی که امروز لبنان نامیده می شود را تسخیر کرده، آنها را به امپراتوری در حال رشد آشور افزود. او همچنین تبهکارانه به شورش شهر سورو در بیت-هلوپ پایان داد. او به خاطر بیرحمی و بکارگیری اسیران برده شده برای ساختن پایتخت جدید آشور در شهر کلخو (نمرود) در میان دو رود - جایی که شهر را بازیافت و بناهای یادبود گیرایی ساخت - آوازه ای بلند دارد. او همچنین مدیری باهوش بود که دریافت به جای اینکه فرمانروایان محلی را در مقام خویش به جای گذاشته، آنها را وادار به پرداخت خراج کند، با گماردن فرمانداران آشوری در ایالات می تواند نظارت بیشتری بر امپراتوری اش داشته باشد. جانشین او، پسرش شلمنصر سوّم بود.

ادامه نوشته

اَدَد-نیراری دوّم

اَدَد-نیراری دوّم بطور کلی نخستین پادشاه آشور در دوره نو-آشوری تلقی می گردد. او از 912 ق.م تا 891 ق.م پادشاهی کرد. به دلیل وجود فهرست های سرخاندانی کامل از دوران پادشاهی او تا اواسط دوران پادشاهی آشوربانیپال در سده 7 ق.م، نخستین سال پادشاهی وی در 911 ق.م ممکن است نخستین رویداد در تاریخ خاور نزدیک باستان باشد باشد که به یک سال دقیق تاریخگذاری شده است.
 ادد-نیراری دوّم در کوشش برای ادامه تلاش های پدرش در حراست از مرزهای آشور، چندین مورد علیه دشمنان آشور لشکرشی کرد. ادد-نیراری دوّم علیه نیروهای بابلی در جنوب لشکرکشی نمود و شهرهای آرامی کادموه و نیسیبین را تحت انقیاد درآورد. او همچنین با مقادیر بیکران گنجینه هایی که گرد آورده بود، منطقه خابور را امن نمود. ادد-نیراری دوّم جانشین پدرش آشوردان دوّم شد و پسرش توکولتی-نینورتای دوّم جانشین وی گشت.

ادامه نوشته

آشوردان دوّم

آشوردان دوّم یکی از پادشاهان آشور بود که در سال 935 ق.م جانشین پدرش تیگلات-پیلصر دوّم شد و تا هنگام درگذشتش در سال 912 ق.م، که پسرش ادد-نیراری دوّم جانشینش گردید، پادشاهی کرد. آشوردان دوّم خود را بر بازسازی آشور بنابر مرزهای طبیعی اش، از تور-آبدین تا کوهپایه های ماورای آربل، متمرکز نمود. او در تمام ایالت ها، اداره های دولتی ایجاد نمود. به دنبال او، چهار پادشاه توانا بر سرزمین آشور فرمان راندند و از پی که او افکنده بود استفاده کردند تا آشور را، قدرت جهانی بزرگ زمان خودش کنند.

ادامه نوشته

آشور-رَبی دوّم

آشور-رَبی دوّم یکی از پادشاهان آشور بود که مدت درازی پادشاهی کرد. او به مدت 41 سال سلطنت نمود اما چیز زیادی درباره دوران پادشاهی وی شناخته نشده زیرا اسناد اندکی از آن زمان بجا مانده است. او بظاهر پسر جوانتر آشورنصیرپال یکم بود و پس از دوران پادشاهی برادر بزرگترش شلمنصر دوّم و برادرزاده اش آشور-نیراری چهارم، در سال 1013 ق.م به تخت نشست. او پادشاهی را با عقب نشینی آغاز کرد؛ پادشاهان آرامی، شهرهای پیترو و موتکینو (که توسط تیگلات-پیلصر یکم گرفته و مستعمره شده بودند) را گرفتند. او تا زمان درگذشتش در سال 972 ق.م پادشاهی کرد و پسرش آشور-رش-ایشی دوّم جانشین وی گشت.

ادامه نوشته

آشورنصیرپال یکم

آشور-نَسیر-پَل یکم یا آشورنصیرپال یکم از 1050 ق.م تا 1031 ق.م پادشاه آشور بود. او در طی یک دوره پراغتشاش در تاریخ آشور فرمانروایی می کرد. دوره خشکسالی و جنگ با صحرانشینانی که از باختر آشور به آن سرزمین حمله می بردند. او جانشین پدرش شمشی-ادد چهارم شده بود و پسرش شلمنصر دوّم جانشین وی گشت. او همچنین پدر پادشاه آتی، آشور-ربی دوّم بود.

ادامه نوشته

شمشی-اَدد چهارم

شمشی-اَدد چهارم از 1054 ق.م تا 1050 ق.م پادشاه آشور بود. او پسر تیگلات-پیلصر یکم بود و تاج و تخت را از برادرزاده اش اریبا-ادد دوّم غصب کرد. تاج و تخت آشور پس از درگذشت وی به پسرش آشورنصیرپال یکم رسید.

ادامه نوشته

اِریبا-اَدد دوّم

اِریبا-اَدد دوّم از 1056 ق.م تا 1054 ق.م پادشاه آشور بود. او جانشین پدرش آشور-بعل-کالا شد اما تنها دو سال پادشاهی کرد تا آنکه تاج و تخت پادشاهی توسط عمویش شمشی-ادد چهارم غصب شد. بیش از این چیزی درباره دوران پادشاهی وی شناخته نشده است.

ادامه نوشته

آشور-بعل-کالا

آشور-بعل-کالا (خدا آشور فرمانروای همه چیز است) از 1074 ق.م تا 1057 ق.م پادشاه آشور بود. او پسر تیگلات-پیلصر یکم بود و پس از دوران کوتاه پادشاهی برادرش اشرید-اپل-اکور جانشین وی شد. او پس از 18 سال پادشاهی بناگاه درگذشت و وی را در شهر آشور به خاک سپردند. پسرش اِریبا-ادد دوّم جانشین وی گشت.

ادامه نوشته

تیگلات-پیلصر یکم

تیگلات-پیلصر یکم "یکی از دو یا سه پادشاه بزرگ آشور از زمان شمشی-ادد یکم بود. او بعنوان پسر آشور-رش-ایشی در 1115 ق.م به تخت پادشاهی آشور نشست و یکی از بزرگترین فاتحان آشور شد. نخستین لشکرکشی او علیه اقوام موشکی بود که سرزمین های آشوری شمال فرات را اشغال کرده بودند؛ سپس کوماژن و خاور کاپادوکیه را مورد تاخت و تاز قرار داد و هیتی ها را از ایالت سوبارتو، در شمال خاوری مالاتیا بیرون راند. در لشکرکشی بعدی، نیروهای آشوری به رشته کوههای جنوب دریاچه وان رخنه کردند؛ سپس به سوی باختر تغییر جهت دادند تا ناحیه مالاتیا را تسلیم خود سازد. آرامیان شمال سوریه نیز هدف تهاجم بعدی شاه آشور بودند و او تا سرچشمه های دجله دست به پیشروی زد. تیگلات-پیلصر یکم سازنده بزرگی نیز بود. در یک نمای کلی، بازسازی نیایشگاه های خدایان آشور و هَدَد در پایتخت آشور، یکی از نوآوری های وی بوده است.

ادامه نوشته

موتاکیل-نوسکو

موتاکیل-نوسکو مدت کوتاهی در آشور پادشاهی کرد (1133 ق.م). او پسر آشوردان یکم بود و تاج و تخت را از برادرش نینورتا-توکولتی-آشور غصب کرد اما مدت کوتاهی پس از این اقدام درگذشت و تاج و تخت را برای پسرش آشور-رش-ایشی یکم بجا گذاشت.

ادامه نوشته

نینورتا-توکولتی-آشور

نینورتا-توکولتی-آشور مدت کوتاهی در آشور پادشاهی کرد (1133 ق.م). او جانشین پدرش آشوردان یکم شده بود اما چندان نگذشت که برادرش موتاکیل-نوسکو تاج و تخت را از وی غصب کرد و نینورتا-توکولتی-آشور مجبور شد به بابل تبعید گردد؛ جایی که روابط دوستانه ای با آنجا شد.

ادامه نوشته

آشوردان یکم

آشوردان یکم یکی از شاهان آشور است که دوران پادشاهی درازی داشت. او 46 سال، از 1179 ق.م تا 1134 ق.م در آشور پادشاهی کرد. او جانشین پدرش نینورتا-اپیل-اکور شد و پسرش نینورتا-توکولتی-آشور جانشین وی گردید. بیش از این، چیز زیادی از دوران پادشاهی او شناخته نشده است.

ادامه نوشته

نینورتا-اپل-اکور

نینورتا-اپل-اکور غاصب تارج و تخت آشور و ندیده ادد-نیراری یکم بود. او تاج و تخت را از انلیل-کودوری-اوسور، پسر پادشاه قدرتمند آشور توکولتی-نینورتای یکم، ربود و از 1192 ق.م تا 1180 ق.م پادشاهی کرد. پس از او، پسرش آشوردان یکم جانشینش شد.

ادامه نوشته

اِنلیل-کودوری-اوسور

اِنلیل-کودوری-اوسور از 1197 ق.م تا 1193 ق.م پادشاه آشور بود. او پسر توکولتی-نینورتای یکم بود و جانشین برادرزاده اش آشور-نیراری سوّم شد. در پایان دوران پادشاهی اش، تاج و تخت توسط شخصی به نام نینورتا-اپل-اکور، یکی از نوادگان ادد-نیراری یکم، غصب شد.

ادامه نوشته

آشور-نیراری سوّم

آشور-نیراری سوّم از 1203 ق.م تا 1198 ق.م پادشاه آشور بود. او نوه توکولتی-نینورتای یکم بود و ممکن است جانشین عمویش، آشور-ندین-اپلی شده باشد. آشورنصیرپال پدر آشور-نیراری سوّم، در توطئه ای علیه توکولتی-نینورتای یکم که منجر به قتل وی شد، دست داشت. سلطنت شش ساله آشور-نیراری سوّم بسیار اندک تاریخگذاری شده است و به نظر می رسد که هیچ لیمّویی به وی تعلق نداشته باشد. او ممکن است غاصب تاج و تخت آشور در سال های پر هرج و مرج پس از درگذشت توکولتی-نینورتای یکم بوده باشد.

ادامه نوشته

آشور-نَدین-اَپلی

آشور-نَدین-اَپلی از 1207 ق.م تا 1204 ق.م پادشاه آشور بود. نام او به زبان اکدی به معنی "خدا آشور پسری بخشیده است" میباشد. او پسر توکولتی-نینورتای یکم و یکی از طراحان توطئه قتل پدرش بود. آشور در طی دوران پادشاهی وی، بسیاری از قدرت خود را از دست داد.

ادامه نوشته

توکولتی-نینورتای یکم

توکولتی-نینورتای یکم از 1244 ق.م تا 1208 ق.م پادشاه آشور بود. او جانشین پدرش شلمنصر یکم شد و در نبرد نهریا، در نیمه نخست دوران پادهشاهیش، پیروزی مهمی در برابر هیتی ها به دست آورد. توکولتی-نینورتای یکم سپس کاشتیلیاش سوّم، پادشاه کاسی را شکست داد و شهر بابل را تسخیر کرد تا برتری کامل آشوریان بر میان دو رود را تضمین نماید. کاشتیلیاش سوّم دستگیر و به آشور تبعید گشت. شاه آشور، پس از شورشی که در بابل روی داد، نیایشگاه های بابل را غارت کرد و سپس آغاز به ساخت یک شهر جدید به نام کار-توکولتی-نینورتا کرد. اما پسرانش علیه وی شوریدند و او را در شهر جدیدش محاصره کردند. در طی محاصره، به قتل رسید. یکی از پسرانش، آشور-ندین-اپلی، جانشین وی شد و بر تخت پادشاهی آشور نشست.

ادامه نوشته

شلمنصر یکم

برپایه سالنامه های وی که در آشور یافت شده اند، او در نخستین سال پادشاهی اش هشت کشور را در شمال باختری آشور تسخیر کرد و استحکامات آریننو را ویران نموده، خاک آن را به آشور آورد. در سال دوّم، شاتوآرا پادشاه هنیلگلبت، و همپیمانان هیتی و آهلاموی وی را شکست داد. او بقایای پادشاهی میتانی را به پادشاهی خود منظم نمود و از آن پس، میتانی یک ایالات آشوری شد. شلمانصر یکم همچنین ادعا دارد که 14.400 تن از اسیران دشمن را از یک چشم کور کرده است. او یکی از نخستین پادشاهان آشور است که دشمنان شکست خورده را بجای آنکه همگیشان را قتل عام کند، به سرزمین های مختلف تبعید می کرد. او سراسر کشورها، از تایته تا ایریدو، همه کوهها از کاشیر تا الوهات و استحکامات سودو، از هارونا تا کارکمیش بر روی فرات را تسخیر کرد. او کاخ هایی را در آشور و نینوا ساخت، "نیایشگاه جهانی" در آشور را بازسازی کرد و شهر نمرود را بنا نمود.

ادامه نوشته