تاریخ ماننا
قدرت فوق العاده ماننا در عهد ایرانزو و تبدیل شدن آن به یک دولت درجه اول، پادشاهی های نیمه مستقل پیرامون را که فرمانروایانشان متمایل به استقلال کامل بودند ناراحت ساخته بود. شکی نیست که قدرت ماننا، مانند حکومت دیگر دولت های برده دار آن زمان، بار سنگینی بر دوش مردم بود ولی تجزیه طلبی شاهکان نیز در بیشتر موارد، جنبه مخالفت با پیشرفت داشت زیرا که بزرگان و اعیان می کوشیدند در سرزمین های بسیار کوچک خود، فرمانروایی بی بند و بار باشند و این خود، از ایجاد یک دولت نیرومند جلوگیری می کرد و کشور را به دست کشورگشایان بیگانه می سپرد و به هر تقدیر، چنین سرنوشتی از لحاظ مردم، از حکومت شاهان ماننا بدتر بود. در ضمن، دولت ماننا در واقع یک دولت اولیگارشی و حکومت چند خاندان مقتدر بود و به ضرورت، از منافع بزرگان اصیل ماننا، به زیان افراد عادی و آزاد و حتی - به احتمال - برده داران غیر اصیل دفاع می کرد.