انشان
|
انشان (تپه ملیان امروزی در ایران)، ناحیه ای در فلات ایران، 36 کیلومتری شنال باختری شیراز امروزی در کوههای زاگرس استان فارس، جنوب باختری ایران، یکی از نخستین پایتخت های عیلام از هزاره سوّم ق.م بود.
|
فهرست مندرجات |
تاریخ
پیش از 1973، پژوهشگران گمان می کردند که انشان جایی در رشته کوههای زاگرس مرکزی است.
این شهر عیلامی به نظر می رسد که سراسر باستانی بوده باشد. این شهر در حماسه سومری انمرکار و پادشاه آراتتا پدیدار است و در راه میان اوروک و آراتتای افسانه ای است. انشان در دوران های مختلف، منبعی برای شماری از دودمان های عیلامی بوده است که گهگاه بمنظور گسترش و نفوذ، با دیگر شهرهای برجسته عیلام به رقابت می پرداخت.
مانیشتوسو ادعا دارد که انشان را مطیع ساخته است، اما چون امپراتوری اکّد تحت پادشاهی جانشین وی ناتوان گشت، کوتیک-اینشوشیناک فرماندار بومی شوش، نو رسته ای از دودمان آوان، استقلالش از اکّد را اعلان و انشان را تسخیر کرد (برخی پژوهشگران می اندیشند که نام آوان، شکل دیگری از نام انشان است). به دنبال آن، گودئا پادشاه لاگاش، ادعا دارد که انشان را مطیع ساخته است، و گفته شده است که شولگی و شو-سین، فرمانروایان دوران نو-سومری شهر اور، فرماندارای های خودشان بر این شهر را نگاه داشته اند. گرچه به نظر می رسد که ایبی-سین جانشین آنها، دوران پادشاهی خود را در گیر و دار کشمکش برای نگاهداری نظارت بر انشان سپری کرد که سرانجام نتیجه آن، غارت شهر اور توسط عیلامیان در سال 2004 ق.م بود، زمانی که تندیس ناننا و نیز خود ایبی-سین، دستگیر و به انشان برده شدند.
فرمانروایان عیلامی در شوش از سده 15 ق.م بکار بردن عنوان "شاه انشان و شوش" (در متون اکّدی این نام ها وارونه نوشته اند بصورت "شاه شوش و انشان") را آغاز کردند، و به نظر می رسد که انشان و شوش در بیشتر دوره عیلام میانه متحد بوده اند. واپسین پادشاهی که ادعای این عنوان را دارد، شوتروک ناخونته دوّم (717 - 699 ق.م) بود.
گهواره پارس هخامنشی
انشان در سده 7 ق.م به دست فرمانروایی هخامنشی افتاد و به دست چیش-پش (675 - 640 ق.م) که خود را "شاه شهر انشان" می خواند تسخیر گشت. تا یک سده دیگر، در طی دوره زوال عیلام، انشان یک پادشاهی کوچک بود تا آنکه هخامنشیان در سده 6 ق.م از شهر انشان مبادرت به یک سری فتوحات کردند که هسته امپراتوری پارس را آراست.
منبع