در این مرحله غرب به تهاجم متقابل نسبت به شرق و اسلام دست زد. روحانیون آیین مسیحیت با بسیج سراسری توده های مردم سراسر اروپا به طرف شرق، به سوی بیت المقدس به حرکت درآمدند. حرکت آنان آن چنان گسترده بود که گویی همه اروپا به طرف شرق به حرکت درامده بود. ایمان مذهبی وجه غالب تهاجم غرب بود. به همین لحاظ جنگ های غرب علیه اسلام را جنگ های صلیبی خوانده اند:

 

1 - در سال (1096 م / 490 هـ) نختین جنگ صلیبی آغاز شد و سه سال به طول انجامید. کشیش بویون (گادفری)، شاهزاده لورن و شاهزاده تانکرد - عموزاده رابرت گویسکارد - سازدمان ده جنگ بودند.

2 - در سال 1098 م / 492 هـ) صلیبی ها، ترک ها را در انطاکیه شکست دادند.

3 - در سال (1.99 م / 493 هـ) صلیبیون، بیت المقدس را تصرف کردند و گادفری، بعنوان نگهبان مزار منصوب شد که سیطره و نفوذ اسلام را بشکند و محدود کند.

4 - در سال (1100 م / 494 هـ) بالدوین به عنوان پادشاه اورشلیم معین شد.

5 - در سال (1140 م / 535 هـ) اکره، بوسیله صلیبی ها تصرف شد.

6 - در سال (1145 م / 540 هـ) پاپ ایوژن سوّم، دوّمین مرحله جنگ های صلیبی را اعلام کرد.

7 - در سال (1147 م / 542 هـ) صلیبی ها در آسیای صغیر شکست خوردند و نابود شدند.

8 - در سال (1187 م / 583 هـ) صلاح الدین ایوبی، صلیبی ها را در حین شکست داد و بیت المقدس را آزاد کرد.

9 - در سال (1187 م / 583 هـ) جنگ های صلیبی مرحله سوّم آغاز شد.

10 - در سال (1202 م / 599 هـ) جنگ های صلیبی چهارم به رهبری بونیفاس مونتفرا آغاز شد.

11 - در سال (1204 م / 601 هـ) صلیبی ها، کنستانتیپول را تسخیر کردند و امپراتوری خویش را تأسیس نمودند.

12 - در سال (1228 م / 626 هـ) صلیبی ها به رهبری امپراتوری فردریک رهبری شدند.

13 - در سال (1244 م / 642 هـ) خوارزمیان بیت المقدس را تصرف کردند.

14 - در سال (1248 م / 646 هـ) مرحله هفتم جنگ های صلیبی به رهبری لوئی نهم آغاز شد.

15 - در سال (1270 م / 669 هـ) لوئی نهم مرحله هشتم جنگ های صلیبی را آغاز کرد.

16 - در سال (1290 م / 690 هـ) جنگ های صلیبی پایان یافت.

 

جنگ های صلیبی حدود 200 سال طول کشید و در این دوره دویست ساله، تمام تلاش غرب بر این بود که سیطره و حضور اسلام را بکشند و محدود کند.

غرب به مقصود خود نرسیده بود و یورش همه جانبه صلیبی ها عقیم ماند. هرچند غرب از فرهنگ و تمدن اسلامی بهره فراوان برد، اما دشمنی و کینه تلخ و تاریخی اش نسبت به اسلام فروکش نکرد. شاید همکاری پنهان و گاه آشکار غرب با مغولان، در تهاجم آنان به شرق اسلامی نشانه دیگری از دشمنی غرب محسوب شود. وقتی مسلمانان درگیر جنگ های صلیبی مرحله هفتم بودند، سن لوئی پادشاه فرانسه و پاپ بیگناه چهارم، همکاری نزدیکی با مغولان داشتند و با انان بر ضد ایوبی ها پیمان منعقد می کردند.

بدون تردید یکی از انگیزه های جدی جنگ های صلیبی به مخاطره افتادن منافع اقتصادی غرب بود. گسترش اسلام از سده هفتم میلادی و تسلط مسلمانان بر راه های دریایی، رونق تجارت میان اروپا و هند و نیز اروپا و شرق دور را مشکل و مختل ساخته بود.

وقتی جنگ های صلیبی به نتیجه نرسید، بیت المقدس در حاکمیت مسلمانان باقی ماند و حتی امپراتوری روم شرقی مضمحل شد به نحوی که نویسندگان بریتانیکا این نابودی را بعنوان نتیجه غم انگیز جنگهای صلیبی تلقی کرده اند. این ناکامیها و شکست ها باعث شد که غرب یک دوره بازیابی خود را شروع کند. این دوران که همزمان با حملات وسیع و ویرانگر مغولان بر دنیای اسلام بود، موجب رکود دنیای اسلام شد.

ویل دورانت می نویسد:

«مغرب زمین جنگ های صلیبی را باخت. ولی در جنگ اعتقادات پیروز شد. همه جنگاوران مسیحی از ارض موعود بیرون رانده شدند اما مسلمانان که پیروزی دیرآمده خونشان را مکیده بود و مغولان دیارشان را به ویرانی کشیده بودند، به نوبه خود به دوران تاریک نادانی و نداری افتادند. در صورتی که مغرب زمین شکست خورده، که از شکست های مدام تجربه اموخته و شکست ها را از یاد برده بود، عطش علم و علاقه به ترقی را از دشمنانش فراگرفت. کلیساهای جامع ساخت که سر بر ابر می سود. میدان های عقل را پیمودن گرفت. زبان های تازه خشن خویش را به دانته، چاسر و ویون مدل کرد و با سربلندی، به دوران رنسانس (تولد دوباره) قدم نهاد».

 

برگرفته از «نقد توطئه آیات شیطانی» نوشته سید عطاءالله مهاجرانی